Het meest tastbare onderscheid voor de actieve handelaar ligt in de omvang van de contracten en de daarmee samenhangende marge-eisen. Futures-contracten zijn ontworpen voor institutionele markten en hebben doorgaans een enorme omvang. Een standaard S&P 500 future (ES) heeft bijvoorbeeld een contractwaarde van $50 vermenigvuldigd met de indexstand. Bij een stand van 5.000 punten vertegenwoordigt één enkel contract een waarde van $250.000, waarvoor een significante initiële marge (onderpand) vereist is. Opties zijn eveneens gestandaardiseerd en vertegenwoordigen in de regel 100 aandelen van de onderliggende waarde per contract.
CFD's bieden hier de meeste flexibiliteit voor de retail trader door middel van fractionele contracten. Het is mogelijk om in 'micro-lots' (0.01 lot) te handelen, waarbij de handelaar zelf de puntwaarde van de positie bepaalt. Dit maakt het mogelijk om met een kleiner handelsaccount van bijvoorbeeld €2.000 een wiskundig verantwoord risicomanagement te voeren, waarbij per transactie slechts 1% van het kapitaal wordt geriskeerd. Bij futures en opties dwingt de vaste contractgrootte kleinere accounts vaak tot het nemen van een disproportioneel groot risico ten opzichte van het totale saldo.
Tijd speelt een uiteenlopende rol bij de waardebepaling van deze drie instrumenten. Een cash-CFD heeft in theorie geen expiratiedatum en loopt oneindig door zolang de handelaar over voldoende marge beschikt om de positie aan te houden. Futures hebben daarentegen een harde afloopdatum, meestal per kwartaal. Indien een handelaar de blootstelling wil behouden, moet het contract worden 'doorgerold' (rollover) naar de volgende termijn, wat transactiekosten en een prijsverschil tussen de contracten met zich meebrengt.
Bij opties is tijd een actieve, negatieve variabele voor de koper van het contract. Dit wordt uitgedrukt via de 'Griekse' variabele Theta. Theta kwantificeert het tijdsverval; naarmate de expiratiedatum nadert, verdampt de tijdswaarde van de optiepremie. Zelfs als de koers van de onderliggende waarde gelijk blijft, verliest de optie elke dag aan waarde. Voor de koper van een optie is tijd een vijand, terwijl de schrijver (verkoper) van een optie juist profiteert van dit wiskundige verval. CFD's en futures kennen dit specifieke tijdsverval van de premie niet.
De wiskundige relatie tussen het derivaat en de onderliggende waarde bepaalt hoe de winst of het verlies zich ontwikkelt. CFD's en futures hebben een lineaire prijsvorming. Dit betekent dat zij een 'Delta' van 1 (of -1 bij short posities) hebben; een stijging van €1 in de onderliggende waarde resulteert in een winst van exact €1 per eenheid in het derivaat. De beweging is voorspelbaar en constant.
Opties hebben een non-lineaire prijsvorming, die wordt beïnvloed door een complex samenspel van factoren. De Delta van een optie ligt tussen 0 en 1 en verandert naarmate de prijs van de onderliggende waarde beweegt. Daarnaast reageert de prijs op Gamma (de versnelling van de Delta), Vega (de gevoeligheid voor veranderingen in de impliciete volatiliteit) en de eerder genoemde Theta. Dit betekent dat een optie in waarde kan dalen, zelfs als de koers van het aandeel in de juiste richting beweegt, simpelweg omdat de volatiliteit afneemt of de tijd is verstreken. Dit maakt opties tot een geavanceerder instrument waarbij de handelaar niet alleen de richting, maar ook de timing en de volatiliteit correct moet inschatten.
Het risicoprofiel verschilt aanzienlijk per instrument. Bij het kopen van een optie (Long Call of Put) is het maximale verlies strikt beperkt tot de betaalde premie. Indien de markt zich tegen de positie in beweegt, loopt de optie waardeloos af op de expiratiedatum, maar de handelaar kan nooit meer verliezen dan de inleg. Dit biedt een vorm van ingebouwde verzekering.
Bij futures en CFD's is de marge op de rekening slechts een onderpand en geen limiet op het verlies. Omdat deze contracten een lineaire verplichting tot verrekening inhouden, kan het verlies in theorie oplopen tot voorbij de initiële inleg als er geen gebruik wordt gemaakt van een strikte stop-loss order of negatieve saldobescherming. Een handelaar in CFD's of futures is volledig verantwoordelijk voor de volledige notionele waarde van de positie, niet alleen voor de marge die de broker heeft gereserveerd.
Er bestaat een fundamenteel infrastructureel verschil in hoe deze producten worden verhandeld. Futures en opties zijn beursgenoteerde instrumenten die worden verhandeld op gecentraliseerde beurzen zoals de CME (Chicago Mercantile Exchange) of Euronext. Er is sprake van een centraal orderboek waarin alle marktdeelnemers dezelfde prijzen zien en tegen elkaar handelen. De transparantie over volume en prijsvorming is hier maximaal.
CFD's worden verhandeld op een Over-The-Counter markt. Dit betekent dat de handel plaatsvindt via het gesloten netwerk van de broker. De broker fungeert vaak als de tegenpartij en stelt de prijs-feed vast op basis van de onderliggende interbancaire markt of de beurskoersen. Hoewel gereguleerde brokers hun prijzen nauwgezet moeten laten aansluiten bij de echte marktprijs, is de handelaar afhankelijk van de uitvoering en de spreads van die specifieke broker. Er is geen sprake van een publiek toegankelijk orderboek voor CFD's.
De frictiekosten bepalen welk instrument het meest efficiënt is voor een specifieke handelsstijl. Bij futures betaalt de handelaar voornamelijk een vaste commissie per contract aan de broker en de beurs. De spreads zijn meestal extreem krap. Dit maakt futures uiterst efficiënt voor daytraders die met grote volumes werken.
Bij opties bestaat de kostprijs uit de spread tussen bied- en laatprijs plus een commissie per contract. Voor de actieve handelaar kunnen deze kosten snel cumuleren. Bij CFD's is de kostenstructuur vaak gebaseerd op een spread (zonder commissie bij de meeste brokers) en een dagelijkse swap-rente voor het aanhouden van de positie gedurende de nacht. Voor een intraday handelaar is een cash-CFD met een krappe spread vaak voordeliger, terwijl een swingtrader die posities wekenlang aanhoudt, moet uitrekenen of de dagelijkse swap-kosten de winstgevendheid niet ondermijnen ten opzichte van een future of een optie.
De keuze tussen CFD's, opties en futures is een wiskundige afweging op basis van accountgrootte, gewenste hefboom en de complexiteit van de marktverwachting. Voor de belegger die streeft naar lineaire prijsvorming met een hoge mate van schaalbaarheid en kleine inleg, biedt het CFD-model de meeste operationele voordelen. De meer ervaren handelaar met een groter kapitaal kan de voorkeur geven aan de beursgenoteerde transparantie van futures of de strategische flexibiliteit van opties om in te spelen op volatiliteit en tijdsverval.
Voor een diepere analyse van de kostenmechanica verwijzen wij naar onze artikelen over de Hefboomwerking en De kosten van CFD's. Gebruik de CFD broker vergelijker om platformen te identificeren die naast CFD's ook directe toegang bieden tot de mondiale optie- en futuresmarkten voor een optimale spreiding van je handelsinstrumenten.