Stel: je CFD-aanbieder valt weg. Je kunt niet meer inloggen, maar op je laatste afschrift staan nog geld en open posities. Het is dan verleidelijk om het schermsaldo als terug te ontvangen bedrag te zien of meteen aan een garantie van € 20.000 te denken. Hoeveel je werkelijk kunt opeisen, hangt van meer af.
Begin bij vier vragen: welke onderneming is je contractuele wederpartij, hoe en waar wordt cliëntgeld bewaard, wat zegt het contract over afwikkeling van open CFD's en welk compensatiestelsel is voor die onderneming van toepassing? De antwoorden verschillen per broker en rekening. Het merk op het inlogscherm vertelt je dat niet.
Achter één brokermerk kunnen verschillende juridische ondernemingen zitten. Een Nederlandse website, Nederlandstalige klantenservice of AFM-registratie zegt op zichzelf nog niet bij welke rechtspersoon je rekening loopt. Lees de volledige naam in je rekeningcontract en zoek die op in het juiste toezichtsregister. Bewaar de ingangsdatum en versie van je overeenkomst en controleer of je als particuliere of professionele klant bent ingedeeld.
Een voorbeeld dat te verifiëren is: op de Nederlandse website noemt IG IG Europe GmbH, met vestigingsplaats Frankfurt en toezicht door de Duitse BaFin. In het AFM-register is de onderneming opgenomen als inkomende beleggingsonderneming uit de EER, met de mededeling dat de AFM er niet rechtstreeks toezicht op houdt. Op IG's website staat ook het Duitse beleggerscompensatiestelsel EdW genoemd. De openbaar beschikbare Nederlandse CFD-klantenovereenkomst van IG Europe GmbH identificeert uitdrukkelijk deze Duitse rechtspersoon als de wederpartij. Dat laat zien hoe je het onderzoek doet. Het bewijst niet dat iedere rekening met het merk IG of iedere CFD-rekening van iemand die in Nederland woont bij deze entiteit is afgesloten. IG: impressum · AFM-register: IG Europe GmbH · IG: klantenovereenkomsten.
Voor je eigen aanspraak heb je de overeenkomst nodig die je daadwerkelijk hebt geaccepteerd, inclusief de toepasselijke versie. Een algemene uitleg of online modelcontract kan die niet vervangen.
Een CFD is een afspraak met een tegenpartij waarbij het verschil tussen openingswaarde en afrekenwaarde wordt verrekend. Je wordt niet de rechtstreekse eigenaar van het aandeel of de index achter dat contract. Als de tegenpartij insolvent raakt, kunnen je CFD's dus niet zomaar als normale effecten naar een andere broker worden verhuisd. Eerst moet de overeengekomen afrekening worden vastgesteld.
Neem een geheel verzonnen momentopname van een rekening, zonder bestaande broker of werkelijke faillissementsprocedure:
| Regel op het scherm | Bedrag | Betekenis |
|---|---|---|
| Cash in het account | € 1.200 | Weergegeven geldbedrag; niet al juridisch erkend als vordering |
| Hiervan vastgezet als marge | € 300 | Onderdeel van die cash, geen afzonderlijke extra bezitting |
| Ongerealiseerde verandering in CFD-waarde | −€ 100 | Tussentijdse stand die bij contractafwikkeling kan wijzigen |
| Indicatieve account-equity | € 1.100 | € 1.200 − € 100; geen gegarandeerde betaling |
De marge van € 300 zit al in de € 1.200 cash. Daarom is € 1.200 + € 300 − € 100 = € 1.400 een dubbeltelling. De berekende € 1.100 is slechts de indicatieve rekeningwaarde. Kosten die nog openstaan, contractuele afrekening, toegestane verrekening en het toepasselijke faillissementsrecht kunnen de uiteindelijke erkende vordering veranderen. Uit een schermafbeelding volgt geen vaststaand recht op betaling.
De wezenlijke kwestie is niet alleen of een open CFD groen of rood staat, maar welke gevolgen je overeenkomst vastlegt voor het insolvent worden van een partij. In de publiek toegankelijke Nederlandstalige Klantenovereenkomst handelen op marge van IG Europe GmbH van februari 2025 staan concrete onderdelen. Bepaling 6 verwijst voor transacties naar een wederzijdse overeenkomst voor netting. Artikel 4.3 van Bijlage A voorziet bij een nader omschreven insolventiegebeurtenis in contractbeëindiging; dat is niet hetzelfde als een algemene regel dat iedere CFD bij iedere broker direct wordt gesloten. Artikelen 4.4 tot en met 4.6 bevatten vervolgens regels voor het berekenen van een vordering, met bijvoorbeeld vervangingstransacties, marktwaarde en verrekening. Artikel 6 van die bijlage behandelt aanvullende saldering. Dit is een beschrijving van die contractversie in haar eigen omschreven omstandigheden. Zij is niet automatisch van toepassing op andere CFD-brokers of andere, oudere klantovereenkomsten. Bekijk IG's contracten en de CFD-PDF.
De laatste getoonde handelsprijs is dus niet vanzelf de faillissementsafrekenprijs. Met contractuele close-out/netting kunnen positieve en negatieve posities in één nettoverplichting worden verrekend. Daarbij kunnen een waarderingsdatum en de berekening van een vervangingswaarde een rol spelen. Andere aanbieders kunnen andere afspraken hebben; de laatste schermkoers legt niet automatisch de sluitprijs of een opeisbare winst vast.
Houd daarnaast faillissement van de CFD-broker gescheiden van het faillissement van de onderneming waarop een aandelen-CFD is gebaseerd. In dat tweede geval gaat het om de onderliggende onderneming, mogelijk een handelsstop of een andere waardering, zonder dat daardoor de CFD-aanbieder zelf failliet hoeft te zijn.
1. Gescheiden cliëntgeld. Artikel 16 lid 9 van MiFID II verlangt dat Europese beleggingsondernemingen die geld van klanten bewaren, passende voorzieningen treffen voor het beschermen van hun rechten en in het algemeen verhinderen dat de onderneming dat geld voor zichzelf inzet. De AFM beschrijft verschillende bewaarvormen voor ondernemingen in Nederland, waaronder een aparte rechtspersoon en een bankrekening met afgescheiden vermogen. Bij die laatste Nederlandse vorm kan volgens de AFM het geld ook onder de depositogarantie van de bank vallen. De feitelijk gebruikte bewaringsconstructie moet dus bekend zijn. De plicht tot vermogensscheiding is geen belofte dat een faillissement meteen, volledig en zonder kosten kan worden afgewikkeld. MiFID II artikel 16 · AFM over vermogensscheiding.
2. Beleggerscompensatie. Dit is geen verzekering voor mislukte CFD-transacties of dalende beurskoersen. De Europese richtlijn gaat over een deelnemende beleggingsonderneming die bepaalde aan beleggers toebehorende bedragen of instrumenten niet kan teruggeven zoals de toepasselijke wettelijke en contractuele afspraken voorschrijven. Ook relevante tegenvorderingen en verrekening moeten bij de beoordeling meetellen. Volgens DNB keert het Nederlandse systeem voor kwalificerende beleggers en vorderingen maximaal € 20.000 per belegger uit. Heeft de beleggingsonderneming haar hoofdkantoor in een ander EER-land, dan is doorgaans het stelsel van dat land relevant. Het Europese minimum van € 20.000 garandeert niet dat een bepaalde CFD-vordering daaronder valt. DNB · EU-richtlijn 97/9/EG, artikelen 2–4.
3. Depositogarantie. Die is bedoeld voor bankdeposito's die aan de voorwaarden voldoen, niet voor een CFD zelf of elke regel met 'cash' in een handelsaccount. Nederlandse depositobescherming geldt in het algemeen tot € 100.000 per persoon per bank, voor tegoeden die daaronder vallen. Of een rekening bij een bewaarnemende bank of een gescheiden rekeningstructuur die dekking oplevert, moet blijken uit de feitelijke geldroute en de toepasselijke regeling. Eén en hetzelfde verlies kan niet twee keer onder zowel depositogarantie als beleggerscompensatie worden uitgekeerd. DNB: depositogarantie · EU-richtlijn 97/9/EG, artikel 2 lid 3.
Bij het controleerbare voorbeeld van IG Europe GmbH noemt IG de Duitse Entschädigungseinrichtung der Wertpapierhandelsunternehmen (EdW). EdW en BaFin leggen uit dat de Duitse wettelijke regeling voor een erkende in aanmerking komende vordering uit effectenhandel 90% kan dekken, tot maximaal € 20.000 per belegger. EdW noemt tevens uitsluitingen, waaronder beperkingen voor bepaalde valuta en uitsluitingen voor bepaalde klantcategorieën. De EdW-procedure volgt pas nadat BaFin officieel een compensatiegeval heeft vastgesteld. IG · EdW: procedure en voorwaarden · BaFin: beleggerscompensatie.
Alleen om de Duitse rekengrens zichtbaar te maken: bij een door EdW erkende, kwalificerende claim van € 1.000 bedraagt 90% € 900. Dat voorbeeld staat los van de eerder genoemde € 1.100 indicatieve account-equity. Het voorspelt geen betaling. Bij een niet-kwalificerende claim kan de vergoeding uitblijven en gewone handelsverliezen worden niet vergoed. De Duitse 90%-regel is iets anders dan de Nederlandse regeling die DNB beschrijft.
Bij een daadwerkelijk faillissement volg je de procedure van de bevoegde instantie. Voor de Duitse regeling moet BaFin eerst het compensatiegeval vaststellen; daarna kan EdW betrokken beleggers informeren en hun onderbouwing onderzoeken. Een broker die vandaag wegvalt, geeft je niet automatisch morgen recht op € 20.000.
Voor een CFD-account van een particuliere klant dat onder de relevante Europese productmaatregelen valt, beperkt negative balance protection de gezamenlijke aansprakelijkheid van die klant voor CFD-handel op dat account tot de middelen die daarvoor zijn bestemd. ESMA beschrijft die grens per rekening in zijn toelichting. Die maatregel beschermt niet automatisch een positief tegoed tegen het faillissement van een aanbieder, bepaalt niet de netto-vordering in een insolventie en zet een handelsverlies niet om in een compensatieclaim. Voor professionele klanten kan een ander beschermingsniveau gelden. ESMA Q&A over negative balance protection.
Bewaar de juridische rekeningovereenkomst inclusief ingangsdatum, het bewijs van je klantstatus, een lijst van je open CFD's met contractidentificaties, bewijzen van stortingen en opnames, rekeningafschriften waarin cash, marge en equity apart staan, bevestigingen van uitgevoerde transacties en berichten over de gebeurtenis. Zoek de precieze contractpartij op in het toezichtsregister en ga daarna naar de officiële website van de bevoegde compensatieorganisatie. Wanneer een curator of bewindvoerder is aangewezen, volg de officiële aanwijzingen en bewaar bewijs van de indiening van je eventuele claim. Rechtsstelsels hanteren uiteenlopende termijnen en documentvereisten. Vertrouw geen onbekende e-maillinks die een onmiddellijke betaling beloven.
Vergelijk CFD-aanbieders daarom ook op de contractpartij, de bewaarroute van het geld en de afwikkeling van open CFD's volgens het individuele contract. Een genoemd compensatieplafond vertelt maar een deel van het verhaal. Vermogensscheiding, eventuele compensatie en gewone CFD-koersverliezen vallen onder verschillende regels.
Meer achtergrond vind je bij CFD-marge en ESMA-regels voor particuliere CFD-rekeningen. Deze pagina bevat algemene uitleg, geen vaststelling van de rechten op een eigen account, geen belofte van vergoeding en geen persoonlijk juridisch advies. Voor een specifieke claim zijn altijd de passende contractversie, de actuele officiële procedure en erkenning door de verantwoordelijke instantie nodig.