Je wilt inspelen op een stijgende Europese aandelenindex. Kies je dan voor een index-CFD of voor een beursfuture? De richting van de markt kan in beide gevallen gunstig uitpakken, maar de contractvorm bepaalt hoe je handelt, hoe geld wordt verrekend en hoeveel ruimte je rekening onderweg nodig heeft.
Als voorbeeld houden we beide producten van vrijdag tot maandag aan. Voor de beursfuture gelden de echte contractspecificaties van de Micro-EURO STOXX 50-future (FSXE); de CFD met dezelfde geldwaarde per punt hebben we verzonnen. Alle koersen en kosten zijn illustratief. Zo vergelijken we het contractmechanisme zonder een actuele broker- of prijsvergelijking te suggereren.
Bij een index-CFD ga je met een aanbieder een overeenkomst aan over het verrekenen van prijsverschillen. Die aanbieder toont bied- en laatprijzen op grond van een referentiemarkt en de eigen contractvoorwaarden. Je hebt geen eigendom van de indexaandelen en houdt evenmin de beursfuture zelf aan. Een broker kan daarnaast een CFD aanbieden die een futuresprijs volgt; juridisch blijft dit een CFD, niet een directe positie in de future.
De FSXE is een gestandaardiseerde future op Eurex, met afwikkeling via centrale clearing. De beurs bepaalt onder meer de contractomvang, de kleinste koersstap en de afloopmaanden. Doorgaans handel je via een broker en een clearingketen; je sluit niet zelf rechtstreeks een overeenkomst met het clearinghuis. Centrale clearing vermindert bepaalde tegenpartijrisico's, maar neemt markt-, broker-, liquiditeits- en operationele risico's niet weg.
Voor FSXE vermeldt Eurex € 1 per indexpunt en een minimale koersverandering van 0,5 punt (€ 0,50). Bij een volledig verzonnen futuresprijs van 5.004 punten is de nominale blootstelling van één contract dus € 5.004. Voor CFD's kunnen andere minimale groottes en puntwaarden gelden. In onze vergelijking krijgt de denkbeeldige CFD bewust € 1 per punt.
Stel dat je beide longposities vrijdagmiddag opent. We nemen voor de CFD een fictieve cashreferentie van 5.000 punten en voor de beursfuture een fictieve notering van 5.004 punten. Het verschil van vier punten dient uitsluitend om te illustreren dat de cashreferentie en de termijnprijs uit elkaar kunnen lopen. Het is geen bewijs van werkelijke contango, een premie, betaalde spread of arbitragemogelijkheid.
| Kenmerk | Fictieve cash-index-CFD | FSXE-beursfuture |
|---|---|---|
| Veronderstelde instapreferentie | 5.000 punten | 5.004 punten |
| Positiegrootte | € 1 per indexpunt | € 1 per indexpunt (Eurex-specificatie) |
| Nominale blootstelling | € 5.000 | € 5.004 |
| Als de eigen contractprijs 20 punten stijgt | +€ 20 bruto | +€ 20 bruto |
| Aanvangsonderpand | CFD-marge afhankelijk van aanbieder | Futuresmarge afhankelijk van broker/clearing |
| Marktstructuur | Bilateraal contract met CFD-aanbieder | Beursorder met centrale clearing |
De bedragen onder 'nominale blootstelling' zijn niet precies gelijk. Bovendien veronderstellen we dat beide contractprijzen twintig punten stijgen. In werkelijkheid kunnen cash-index-CFD en beursfuture anders bewegen door prijsbasis, financiering, verwachte uitkeringen en handelsuren. Je kunt de koersen dus niet zonder meer tegen elkaar wegstrepen.
Om de berekening helder te houden, gebruiken we geen enkele actuele aanbiedertariefstelling. Voor de CFD veronderstellen we € 2 totale spreadfrictie voor openen en sluiten samen, zonder aparte commissie. Voor financiering kiezen we een volkomen fictief totaaljaartarief van 8%, een deler van 360 dagen en één aanpassing voor drie weekenddagen. Dat geeft:
€ 5.000 × 8% × 3 ÷ 360 = € 3,33 (pas na de volledige berekening afgerond).
Bij de future veronderstellen we € 0,50 aan totale spreadfrictie (één tick) voor openen plus sluiten, en twee fictieve commissies van € 1,50 per kant (één bij openen en één bij sluiten), samen € 3. De beursfuture heeft niet dezelfde aparte dagelijkse overnightfinancieringsboeking van een cash-CFD. Financiering is daarmee economisch niet verdwenen: rente- en dividendverwachtingen kunnen in de termijnprijs zijn verwerkt, en een andere afloopmaand of doorrollen kan de uitkomst wijzigen.
De Nederlandstalige uitleg van IG laat zien dat bij sommige cash-index-CFD's op vrijdag één financieringsaanpassing voor drie dagen wordt verwerkt. Dat is een specifiek productvoorbeeld van IG, niet de algemene regel voor iedere aanbieder, index of futuresgebaseerde CFD. Het genoemde tarief van 8% is evenmin een echte IG-notering.
In ons uitsluitend illustratieve scenario is de cash-CFD maandag gestegen van 5.000 naar 5.020 en de FSXE van 5.004 naar 5.024. De prijs van elk contract is daarmee twintig punten hoger; één punt vertegenwoordigt één euro.
| Post | Cash-index-CFD | FSXE-future |
|---|---|---|
| Bruto koersresultaat | +€ 20,00 | +€ 20,00 |
| Fictieve totale spreadfrictie | −€ 2,00 | −€ 0,50 |
| Fictieve commissie | € 0,00 | −€ 3,00 |
| Fictieve weekendfinanciering | −€ 3,33 | Geen aparte cash-CFD-boeking |
| Netto volgens dit gesloten fictieve model | +€ 14,67 | +€ 16,50 |
De future houdt in dit verzonnen rekenvoorbeeld € 1,83 meer over. Daar kun je geen algemene prijsrangschikking uit afleiden. Contractgrootte, uitvoerbare bied- en laatprijzen, brokerkosten, looptijd, liquiditeit, valutakosten, uitvoering en termijnbasis kunnen het verschil veranderen. Neem een andere CFD-spread, hogere futurescommissie of een kleinere intradaypositie en de uitkomst kan omslaan.
De vier punten tussen de twee fictieve instapprijzen rekenen we niet als extra kosten. Dat de future op 5.004 staat terwijl de cashreferentie 5.000 is, vertegenwoordigt niet vanzelf een betaalde vergoeding van vier punten. Het zijn verschillende prijsreferenties. Bereken daarom de koerswinst van ieder contract vanaf zijn eigen instap tot zijn eigen uitstap.
Een CFD-platform kan een lopend resultaat afzonderlijk van de financieringsboekingen laten zien. Bij een beursfuture wordt een openstaande positie volgens de regels van beurs en clearing dagelijks gewaardeerd tegen een officiële afrekenprijs. De resulterende winst of het verlies leidt tot variation margin of cashafwikkeling binnen de clearingketen. Je broker verwerkt dit volgens eigen marge- en rekeningafspraken. Daardoor kan er extra geld nodig zijn voordat je de positie volgens plan sluit.
Denk aan een tussentijdse daling van tien punten direct na opening. Met € 1 per punt staat bij beide posities dan € 10 negatief koersresultaat vóór kosten. Zelfs wanneer maandag twintig punten winst op de eigen instap wordt gehaald, moet je die tussenfase kunnen overbruggen. Een beursfuture kan tussentijds geld vergen door dagelijkse afrekeningen of hogere marge; bij de CFD kan een dalende rekeningwaarde tot margin close-out leiden. De positieve eindkoers alleen zegt niets over de vraag of de positie zo lang open had kunnen blijven.
Neem als illustratie € 250 onderpand voor de CFD en € 600 voor de future. Het zijn geen actuele of aanbevolen margebedragen. Een koersverlies van € 100 is 40% van het CFD-onderpand en ongeveer 16,7% van het futuresonderpand, nog vóór kosten. Of je moet bijstorten of een positie wordt gesloten, hangt af van je volledige rekening, andere posities, onderhoudsmarge en het moment van uitvoering. Verlies als percentage van het onderpand is iets anders dan verlies als percentage van de nominale positie. De gestorte marge begrenst je mogelijke verlies niet.
Voor CFD's die onder de toepasselijke Nederlandse productinterventie voor particuliere cliënten vallen, hanteert de AFM onder meer maximale hefboomniveaus, een margin close-outregeling en bescherming tegen een negatief saldo. Deze negatiefsaldobescherming begrenst onder de geldende voorwaarden mogelijke schulden uit CFD-handel binnen de relevante CFD-rekening; zij verhindert niet dat het beschikbare geld op die rekening verloren gaat.
Pas die afzonderlijke CFD-bescherming niet zonder meer toe op futures. Met een future kun je meer verliezen dan de aanvankelijk gestorte marge, waardoor een verplichting tot aanvullende storting kan ontstaan. Ook een stoporder bij een beursfuture kan tegen een slechtere prijs worden uitgevoerd. Centrale clearing maakt verlies, handelsbeperkingen en operationele storingen evenmin onmogelijk. Controleer de concrete broker, klantcategorie, clearingafspraken en rekeningvoorwaarden.
Voor het bredere juridische verschil blijft CFD's versus opties versus futures de hoofdbron. De uitleg over marge behandelt de CFD-rekening apart; de CFD-productinterventie gaat over de toepasselijke bescherming.
Een cash-index-CFD kan, afhankelijk van de voorwaarden van de aanbieder, zonder vaste einddatum blijven bestaan, terwijl financieringskosten en margerisico doorlopen. De future heeft een bepaalde afloopdatum. Eurex publiceert voor FSXE kwartaalmaanden en afrekenkalenders. Wil je de blootstelling langer behouden, controleer dan wanneer je de oude future sluit en de volgende opent. Dat brengt twee uitvoeringen met zich mee, eventueel spread en commissie, en een prijsverschil tussen contractmaanden.
Een CFD die een futuresprijs volgt is een derde variant. De aanbieder kan zo'n CFD koppelen aan een specifieke contractmaand, automatisch laten doorrollen of volgens het CFD-contract laten aflopen. Dat is niet hetzelfde als rechtstreeks FSXE via een beursorder verhandelen. De relevante varianten worden verder uitgelegd bij CFD's op indices. Voor algemene kostensoorten blijft De kosten van CFD's de centrale bron.
De beoordeling begint niet bij het kleinste stortingsbedrag of de laagste commissie in een advertentie. Zoek vóór je een order plaatst antwoord op het volgende:
Een positie sluiten op dezelfde handelsdag. Vergelijk twee ordergroottes die je werkelijk kunt verhandelen, niet alleen de geadverteerde spread. Kijk op hetzelfde moment naar uitvoerbare bied- en laatprijzen en naar commissie aan beide kanten. De afzonderlijke weekendfinanciering uit ons voorbeeld zou voor deze intradaypositie niet gelden. Dat kan de relatieve kosten veranderen. Toch kun je er niet uit concluderen dat een CFD voor korte perioden altijd goedkoper is.
Van vrijdag tot maandag echt vergelijkbare blootstelling aanhouden. Hierbij is de financieringsmethode van de cash-CFD relevant, net als het specifieke futurescontract, de puntwaarde per contract en de vraag of beide instrumenten tijdens het benodigde handelsvenster voldoende liquide en verhandelbaar zijn. Onderzoek het beschikbare bied-/laatvolume en de orderboekdiepte, geen willekeurige laatst verhandelde koers. Een future die op papier goedkoop is maar in jouw gewenste omvang niet gevuld kan worden, biedt geen aantoonbare uitvoerbare totale kostprijs. Andersom kan een CFD-aanbieder zijn quotes verbreden wanneer de liquiditeit van de referentiemarkt verslechtert. Vergelijk uitvoerbaarheid en alle kosten voor dezelfde risico-eenheid.
Een positie langer openhouden dan de futurescontractmaand. Zet de expiratie en eventuele rol van de future naast de cash-CFD-financiering, de dagelijkse geldafrekening en mogelijke noodzaak extra geld te storten. In de futuresprijs zitten verwachtingen zoals rente en dividend: het verschil met een cashreferentie is geen vaste fee die je zonder verdere analyse optelt. Een CFD die de future als referentie heeft is een derde contractroute, waarbij de doorrolregels van de aanbieder opnieuw anders kunnen zijn.
De nettoresultaten van € 14,67 en € 16,50 leveren geen algemene winnaar op. Hun verschil van € 1,83 bestaat alleen onder onze fictieve, niet geverifieerde kosten. Voor een echte vergelijking heb je vier soorten gegevens nodig: het exacte instrument met punt- of tickwaarde; het handelsvenster en uitvoerbare bied-/laatdiepte; de spread, commissie, financiering en rolvoorwaarden op die datum; en het verloop van de rekening met marge, close-out en expiratie. Kun je een van die gegevens niet vaststellen, markeer de vergelijking dan als ONVOLLEDIG in plaats van 'CFD goedkoper' of 'future goedkoper'.
Vergelijk pas twee concrete instrumenten van twee aanbieders wanneer die gegevens bekend zijn. De fictieve weekendtrade laat zien waarom een gelijke bruto koersbeweging kan samengaan met andere kosten, andere geldbehoefte en andere bescherming.
Alle instapnoteringen, kosten, financieringspercentages en margebedragen in de tabellen zijn fictief. Alleen de puntwaarde en minimale koersstap van FSXE komen uit de Eurex-productspecificaties. Dit is geen actuele prijsvergelijking, geen eigen uitvoeringstest en geen persoonlijk beleggingsadvies. CFD's en beursfutures zijn complexe hefboomproducten waarbij aanzienlijke verliezen kunnen ontstaan.